تهيه ونشر مؤسسه بوستان كتاب قم

96

مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى )

تعطيل مىشد و عقيده‌اش اين بود كه كتيبه‌هاى سياه - كه بر در و ديوار حسينيه و محل عزادارى نصب شده است - ما را شفاعت خواهد كرد . هر ساله ايام فاطميه ، ده روز در خانهء خود اقامهء عزا مىنمود و هر كس را كه اندك بىمهرى نسبت به خاندان پيغمبر داشت ، نمىپذيرفت . ديدگاه علّامه در مورد شخصيت‌هاى بزرگ علم و دين مرحوم علّامه از « فيض كاشانى » تمجيد كرده و او را جامع علوم دانسته است و معتقد بود كمتر كسى در جهان اسلام به جامعيت او مىرسد و از ويژگىهاى ايشان آن است كه علوم را با يكديگر خلط ننموده است . نيز از « ابوعلى سينا » تجليل كرده و او را در فن برهان و استدلال فلسفى ، از ملاصدرا قوىتر دانست . همچنين از صدرالمتألّهين ( ملاصدرا ) و روش فلسفى او در دگرگونى فلسفهء يونان و خدمت او به جهان علم و فلسفه و جمع بين فلسفهء فكرى و ذهنى با اشراق باطنى و شهود قلبى و تطبيق آن با شريعت محمّدى و رهانيدن فلسفه از اندراس و بخشيدن روح دوباره به آن و نيز زهد و رياضات شرعى وى ستايش مىكرد و معتقد بود غالب اشكالاتى كه بر وى گرفته مىشود ، به دليل عدم فهم و درك حقيقت مسائل اوست . مرحوم علّامه به ملاصدرا و ابوعلى سينا و فارابى به عنوان فيلسوفان درجه يك و به خواجه نصير و بهمنيار و ابن رشد و ابن تُركه به عنوان فيلسوفان درجه دو مىنگريست . و نيز علّامه مجلسى را حامى مذهب و زنده كنندهء آثار و روايات ائمه عليهم السلام و داراى مقام علمى و اطلاعات گسترده و بحارالانوار را بهترين دائرةالمعارف شيعه از لحاظ جمع‌آورى اخبار مىدانست ، ولى در همان حال معتقد بود با وجود اجتهاد و بصيرت در روايات و احاديث ، در مسائل عميق فلسفى وارد نبوده و لذا نتوانسته است مانند شيخ مفيد و سيد مرتضى و خواجه نصير و علّامه حلى پاسدارى و حفاظت از مكتب بنمايد و در بيانات خود دچار اشتباه گرديده و بحارالانوار را از ارزش واقعى خود تنزّل داده است . و به همين جهت تصميم گرفت پاورقىهايى بر آن بنويسد ، كه تا جلد ششم ، اين كار صورت گرفت ، ولى از ايشان در خواست شد از برخى ايرادات صرف نظر كند ؛ ايشان حاضر نشد و استدلال كرد اگر قرار باشد به واسطهء بيانات علّامه مجلسى ، ايرادات عقلى و علمى بر امامان معصوم عليهم السلام